Nebim satış verisiyle koleksiyon derinliği: kaç adet sipariş vermeli?

Koleksiyon derinliği, yeni sezonda her modelden kaç adet, hangi renk ve beden dağılımıyla sipariş verileceği kararıdır. Nebim kullanan bir perakendecide bu kararın hammaddesi zaten hazırdır: geçen sezonların satışı, stoğu ve iadesi Nebim'de eksiksiz kayıtlıdır. Karar zekâsı bu kaydı, gerekçesi yazılı bir sipariş önerisine çevirir.

Bu yazı, “Nebim kullanan perakendeciler için karar zekâsı” serisinin ilk yazısı. Seri boyunca her hafta, Nebim'in tuttuğu kayıttan çıkan bir Pazartesi kararını ele alıyoruz.

Kısaca

• Nebim geçen sezon ne satıldığını, hangi mağazada ve hangi bedende satıldığını doğru söyler.
• “Bu modelden kaç adet?” sorusu ise geçmiş satışın yanına talep öngörüsü, beden dağılımı ve iade sinyali eklendiğinde cevaplanır.
• SONROY'da bu karar S0 Forecast'ta kurulur: öneri gerekçesiyle gelir, insan onaylar, sezon içinde sonuç ölçülür ve bir sonraki sezonun önerisine yazılır.
• Nebim yerinde kalır; karar katmanı onun üstünde çalışır.

Sipariş toplantısında tanıdık bir an

Sezon sipariş toplantısı. Masada geçen sezonun Nebim raporu var: model bazında satış, mağaza bazında sell-through, beden kırılımı. Rapor eksiksiz ve doğru.

Yine de toplantının asıl sorusu raporun bittiği yerde başlar: “Bu yeni modelden kaç adet alalım?” Geçen sezonun en çok satan modeli bu sezon yok. Yerine benzer bir kalıp, farklı bir kumaş ve yeni bir renk geldi. Kimse “geçen sezon şu kadar sattı” diyemez, çünkü model yeni.

Sonunda kararı çoğu zaman en deneyimli kişinin sezgisi verir. Sezgi değerlidir; ama gerekçesi yazılmadığı için sezon sonunda neyin doğru, neyin yanlış gittiği de yazılmaz. Bir sonraki sipariş toplantısı yine aynı soruyla başlar.

Nebim bu kararda neyi çok iyi yapar?

Nebim, Türkiye'de hazır giyim, ayakkabı ve aksesuar perakendesinde yaygın kullanılan, mağazacılığı uçtan uca kapsayan bir ERP'dir. Nebim V3 ERP mağaza satışını, merkez ve mağaza stoğunu, alımı, transferi ve iadeyi tek kayıtta tutar. Üretim yapan markalar için Nebim Üretim, müşteri ilişkisi için CRM, stoğun fiziksel takibi için RFID çözümleri de aynı ailenin parçasıdır.

Koleksiyon derinliği kararı için bu, paha biçilmez bir temeldir. Hangi kategorinin hangi fiyat bandında, hangi mağaza tipinde, hangi bedende sattığı Nebim'de yıllar boyunca birikmiştir. Nebim'in kendi yapay zekâ çözümleri de bu veriyi içgörüye ve aksiyona çevirmeye odaklanır.

SONROY'un yaptığı, bu kaydı tekrar eden bir karar biçimine sokmaktır: her sezon, her model için aynı soru, aynı kriterler, yazılı gerekçe ve ölçülen sonuç.

Nebim raporu ne söyler, SONROY ne önerir?

Soru	Nebim raporu ne söyler	SONROY ne önerir
Geçen sezon ne sattı?	Model, renk, beden ve mağaza bazında gerçekleşen satış	Bu satışın hangi kısmının talep, hangi kısmının stok yokluğu ya da indirim etkisi olduğunu ayırır
Yeni model kaç satar?	Yeni modelin geçmişi henüz yoktur	Benzer modellerin satışından öğrenen bir öngörü ve gerekçesi
Beden dağılımı ne olmalı?	Geçmiş sezonların beden bazında satışı	Bedeni iade sinyaliyle düzeltilmiş bir beden eğrisi önerisi
Hangi ürün grubu derinleşmeli?	Kategori bazında satış ve stok devri	Genişleyecek ve daralacak ürün grupları için gerekçeli öneri
Sezon içinde ne oldu?	Haftalık satış ve stok hareketi	Öngörüden sapmayı izler, bir sonraki sezonun önerisine yazar

Tablonun sol sütunu kayıttır ve Nebim bunu güvenilir biçimde tutar. Sağ sütun karardır. Karar, kaydın üstüne birkaç farklı sinyal eklenip hepsi aynı ürün kimliğinde birleştiğinde olgunlaşır.

Kaç adet sorusunun cevabı hangi veride saklı?

Sipariş miktarı kararı dört katmandan beslenir. İlki Nebim'deki satış ve stok geçmişidir: ne, nerede, hangi hızda sattı. İkincisi stoksuz kalan haftalardır: bir ürün rafta yokken satılamaz, bu yüzden düşük görünen satış bazen düşük talep değil, eksik stoktur.

Üçüncüsü iadedir. Bir modelin 38 bedeni çok satıp çok iade ediliyorsa, satış rakamı tek başına yanıltır. Dördüncüsü ürünün kendisidir: kalıp, kumaş, renk ve fiyat bandı. Yeni bir model, bu özellikleri paylaşan eski modellerin davranışından öğrenilir.

Bu dört katman tek tabloda nadiren yan yana gelir. Satış Nebim'de, iade sebebi pazar yerinde ya da çağrı merkezinde, ürünün özellikleri ürün geliştirme ekibinin dosyalarındadır. Karar zekâsı önce bu parçaları aynı ürün kimliğinde birleştirir. Talep tahmininin yöntemlerini talep tahmini nedir yazısında, moda perakendesine özgü zorluklarını yapay zekâ ile talep tahmini rehberinde anlattık.

S0 Forecast bu kararı nasıl kurar?

S0 Forecast, SONROY'un talep, stok ve koleksiyon öngörüsü alanıdır. Satış, iade, rakip ve sezon verisini tek öngörüde birleştirir ve öngörüyü rapor olarak bırakmaz: sipariş, katalog ve bütçe kararına bağlar.

• Talep öngörüsü: Ürün, kategori ve kanal bazında. Sapma izlenir, model kendini düzeltir.
• Geçmişi olmayan ürün: Yeni model için öngörü, benzer ürünlerin davranışından kurulur.
• Beden dağılımı: Beden eğrisi öngörüsü, iade sinyaliyle birlikte okunur.
• Koleksiyon planı: Hangi ürün grubu genişlesin, hangisi daralsın; satış ve iade sinyaliyle öneri.
• Karar bağlantısı: Öngörü S0 Supply'daki sipariş önerisine akar; onaylanan öneri tedarikçiye gider.

Bütün bunlar SONROY'un çekirdeği SNR Core üzerinde çalışır. Nebim, connector katmanının bağlandığı kaynaklardan biridir. İlke kısadır: bağlanır, yerine geçmez. Veri ve hafıza şirkette kalır.

Örnek karar akışı: yeni bir triko modeli

Bir moda markasının planlama ekibi kış sezonu siparişini hazırlıyor. Koleksiyonda geçen sezon olmayan yeni bir triko modeli var. Karar zekâsıyla bu karar şöyle döner:

• Anlar: Sistem Nebim'deki geçmiş triko satışını mağaza ve beden kırılımıyla okur, stoksuz kalınan haftaları işaretler, iade sebeplerini ve yeni modelin kalıp, kumaş ve fiyat bandı bilgisini ekler.
• Düşünür: Yeni modele en çok benzeyen geçmiş modelleri bulur ve onların davranışından bir talep öngörüsü kurar. Benzer modellerde iadesi yüksek çıkan bedeni ayrıca işaretler.
• Karar verdirir: “Bu modeli benzerlerinden biraz daha sığ sipariş et, orta bedenleri derinleştir, iadesi yüksek bedeni benzer modellerin seviyesinde tut” gibi bir öneri hazırlar. Gerekçesi yanındadır: hangi benzer modeller, hangi satış hızı, hangi iade sinyali.
• Onay: Planlama müdürü öneriyi onaylar, düzeltir ya da reddeder. Onaylanan miktar sipariş önerisine dönüşür.
• Öğrenir: Sezon içinde gerçekleşen satış öngörüyle karşılaştırılır. Sapma ve sebebi kayda geçer; bir sonraki sezonun önerisi bu sonucu bilerek gelir.

Reddedilen öneri de öğretir. Zamanla hangi durumda planlama ekibinin sezgisinin, hangisinde önerinin haklı çıktığı görünür hale gelir. Bu, sipariş toplantısının yapısını değiştirir: tartışma artık rakamın kendisi üzerine değil, gerekçenin hangi kısmına katılıp katılmadığımız üzerine yapılır.

Koleksiyon derinliği kararında sık görülen beş hata

• Geçen sezonu aynen tekrarlamak: Geçen sezonun satışı, o sezonun stok ve indirim kararlarının da sonucudur. Ham satışı bu etkilerden ayırmadan kopyalamak eski hatayı da kopyalar.
• Stoksuz haftaları görmemek: Erken tükenen bir model düşük talepli görünür. Oysa daha derin sipariş edilseydi daha çok satacaktı.
• Beden eğrisini kategoriye göre sabitlemek: Aynı kategoride farklı kalıplar farklı beden davranışı gösterir; iade sinyali bunu en erken söyleyen veridir.
• Yeni modeli boşlukta bırakmak: Geçmişi olmayan ürün için de karar verilir; benzer ürünlerden öğrenmek tahmin etmekten iyidir.
• Sonucu yazmamak: Sezon sonunda öneriyle gerçekleşen karşılaştırılmazsa bir sonraki toplantı sıfırdan başlar.

Ürün verisi tarafı: Pimland

Koleksiyon derinliği kararının kalitesi, yeni modelin ne kadar iyi tanımlandığına bağlıdır. Kalıp, kumaş, renk ve maliyet bilgisi ürün Nebim'e gelmeden önce, koleksiyon ve numune aşamasında doğar. Bu tarafı SONROY'un kardeş platformu Pimland yönetir; ürün verisi tarafında Pimland, tüm modülleriyle Nebim'e %100 entegre.

Koleksiyonun Nebim'e gelmeden önceki yolculuğunu Pimland'in Nebim PLM yazısında, iki sistemin nasıl çalıştığını Nebim entegrasyonu sayfasında bulabilirsiniz. İki platformun birlikte nasıl karara döndüğünü ise Pimland ve SONROY yazısında anlattık.

Nereden başlanır?

Bir sonraki sipariş döneminde tek bir kategori seçin. Bugün o kategoride sipariş miktarının nasıl belirlendiğini, kimin karar verdiğini ve sonucun nasıl ölçüldüğünü yazın. Sonra Nebim'deki satış ve stok geçmişini karar katmanına bağlayın, öneri ve onay akışını kurun ve sezon içinde sapmayı izleyin. Koleksiyonun genişleme ve daralma mantığını koleksiyon planlamada veri yazısında ayrıca ele aldık.

Nebim'iniz yerinde kalır, kararlarınız hızlanır. Her bütçeye uygun SONROY paketleri var: tek bir kararla, tek modülle başlayın, ölçerek büyüyün. Kendi Nebim verinizle bu akışı görmek için demo isteyin; demonun nasıl geçtiğini otuz dakikalık demo yazısında anlattık. Karar döngüsünün tamamı için: karar zekâsı nedir.

Kısa cevaplar

Özet

• Sipariş miktarı, satışın yanına stoksuz haftalar, iade ve ürün özelliği eklenince doğru okunur.
• Yeni model benzer modellerden öğrenilir; gerekçe bu benzerliği gösterir.
• Sezon içindeki sapma bir sonraki sezonun önerisine yazılır.
• Başlangıç: tek kategori, tek sipariş dönemi, yazılı onay akışı.